މިޔަންމާގެ ރޮހިންޔާ މުސްލިމް ދަރިކޮޅު ނައްތާލުމަށް، 1948 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނޮސައިޑް ކޮންވެންޝަނާ ޚިލާފަށް މިޔަންމާއިން ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ ޢަމަލުތަކެއް ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޢަދުލުގެ ކޯޓު (އައިސީޖޭ) އިން މިއަދު ތާރީޚީ ހުކުމެއް އިއްވައިފިއެވެ. މިއީ ދައުލަތަކުން ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ ޖަރީމާއެއް ހިންގިކަމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޯޓަކުން ކަނޑައެޅި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
ނުވަ ވޯޓު ހަ ވޯޓުގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން މިއަދު އިއްވި މި ހުކުމުގައި، ކޯޓުގެ ރައީސް ޔޫޖީ އިވަސާވާ ވިދާޅުވީ ރޮހިންޔާ މުޖުތަމަޢުގެ ބޮޑު ބައެއް ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި މިޔަންމާއިން ޖެނޮސައިޑް ކޮންވެންޝަންގެ ދަށުން ހިމެނޭ ޢަމަލުތައް ހިންގާފައިވާކަން ހެކިތަކުން ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ.
ހުކުމުގައި ފާހަގަކުރި މުހިންމު ކަންތައްތައް
-
ޤަތުލުޢާންމާއި އަނިޔާ: 2016 އަދި 2017 ވަނަ އަހަރު ރަކީން ސްޓޭޓްގައި ހިންގި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 10،000 އެއްހާ ރޮހިންޔާ މީހުން މަރާލާފައިވާކަމުގެ ހެކި ލިބިފައިވާ ކަމަށް ކޯޓުން ބުންޏެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޢާންމު ރައްޔިތުންނާއި ކުޑަކުދިންނަށް ދިން އިންތިހާ އަނިޔާތަކާއި، ޖިންސީ ގޯނާގެ ޢަމަލުތަކާއި، ބަންގްލަދޭޝްއަށް ފިލަން މަސައްކަތްކުރި މީހުންނަށް ދިން ހަމަލާތައް ހިމެނެއެވެ.
-
ނިޔަތް ސާބިތުވުން: މިޔަންމާ ސިފައިން ހިންގި ޢަމަލުތަކުގެ ވަޙުޝީކަމާއި، ނަފްރަތުގެ ބަސްތަކަށް ދިން ޢާންމު ހުއްދަތަކާއި، ޖަރީމާތައް ތަޙުޤީޤުކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވެފައިވުމުން، ރޮހިންޔާ ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ ޤަޞްދު އޮތްކަން ސާބިތުވާ ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.
-
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދައުރު: 2019 ވަނަ އަހަރު ގެމްބިއާއިން ހުށަހެޅި މި މައްސަލައިގައި، ޖެނޮސައިޑް ކޮންވެންޝަން މާނަކުރުމުގައި ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ވިސްނުން ހުށަހަޅަން 2023 ވަނަ އަހަރު ތަދައްޚުލުވި ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖެ ހިމެނެއެވެ.
މި ހުކުމާ ގުޅިގެން ދެން ވާނެ ގޮތް
މިއީ އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވޭނެ އެންމެ ފަހުގެ ހުކުމް ކަމަށް ވީނަމަވެސް، މިއިން ލިބޭ ޤާނޫނީ ބާރާއި، ޢަމަލީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާނެ ކަންތައްތަކުގައި ތަފާތު މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް ހިމެނެއެވެ:
-
ސަލާމަތީ މަޖިލީހަށް ދިއުމުގެ ފުރުޞަތު: އައިސީޖޭގެ ހުކުމްތަކަކީ ދައުލަތްތަކުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ހުކުމްތަކެކެވެ. މިޔަންމާއިން މި ހުކުމަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ، މައްސަލަ އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައި، އިތުރު ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް ގެމްބިއާއާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢަށް މަސައްކަތް ކުރެވޭނެއެވެ.
-
ފަރުދީ ޖިނާޢީ ދަޢުވާތަކަށް މަގުފަހިވުން: އައިސީޖޭއިން ނިންމަނީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާ ކަމަށް ވުމުން، މި ހުކުމަކުން މިޔަންމާގެ ވަކިވަކި އަސްކަރީ ވެރިން ޖަލަށްލުމުގެ އަމުރެއް ނުނެރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ހުކުމަކީ އިންޓަނޭޝަނަލް ކްރިމިނަލް ކޯޓު (އައިސީސީ) އާއި އެހެނިހެން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތަޙުޤީޤުތަކުގައި ޒިންމާދާރު ފަރާތްތަކާ ދެކޮޅަށް ހެކީގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ޤާނޫނީ ބިންގަލެކެވެ.
-
ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެހެނިހެން މައްސަލަތަކަށް އަސަރުކުރުން: ދައުލަތަކުން ނަސްލު ނައްތާލުމުގެ ޖަރީމާ ހިންގިކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ، ޣައްޒާގެ މައްސަލަ ފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޯޓުތަކުގައި ހިނގާ އެހެނިހެން މައްސަލަތަކުގެ ޤާނޫނީ އުސޫލުތަކާއި ހެކި ވަޒަންކުރުމުގެ މިންގަނޑުތަކަށް ވެސް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނެ ކަމެކެވެ.
-
ރޮހިންޔާ ރެފިއުޖީންނާއި ރަކީންގެ ޙާލަތު: ބަންގްލަދޭޝްގެ ކޮކްސް ބާޒާރު ކޭމްޕުތަކުގައާއި އެހެނިހެން ސަރަޙައްދުތަކުގައި ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ 1.3 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ރޮހިންޔާ ރައްޔިތުންނަށް ރައްކާތެރިކަމާއި ޙައްޤުތަކާއެކު އެނބުރި ޤައުމަށް ދިއުމަށް ކުރާ ވަކާލާތުތަކަށް މި ހުކުމުން ބޮޑު ބާރެއް ލިބޭނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިޔަންމާގެ އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި ރަކީން ސްޓޭޓްގެ ބާރުތައް އޮތް ގޮތުގެ ސަބަބުން، ޢަމަލީ ގޮތުން ބަދަލުތައް ގެނައުމުގައި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް އަދިވެސް ކުރިމަތިވާނެއެވެ.
ކޮމެންޓް
އަދި ކޮމެންޓެއް ނެތް